Report

ވޭތުވެދިޔަ ބައިގަރުނެއްހާ ދުވަހު، ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫ.އޭ.އީ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ އެންމެ އިތުބާރުހުރި، ދީލަތި އެއް ބައިވެރިޔާއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިއަދު އެ ގުޅުމަށް މިވަނީ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ކުރިމަތިނުވާ ފަދަ އިމްތިހާނަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. މިއީ ޑިޕްލޮމެޓިކް މައްސަލައަކުން ނުވަތަ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ހިޔާލުތަފާތުވުމަކުން ދިމާވި ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންނަމަވެސް، މިއީ އަބޫދާބީގެ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުނިން ރަސްމާލޭގައި ތަރައްގީކުރާ އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ "މޯލްޑިވްސް ވޯޓާފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ" މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަގުސަދުތަކަށްޓަކައި ދައްކަމުންދާ ވާހަކަތަކުގެ ނަތީޖާއެވެ.

އެމިރޭޓްސްގެ އަމިއްލަ އިންވެސްޓްމަންޓަކާ ދެކޮޅަށް ކުއްލިއަކަށް ފެންމަތިވެގެން މިއުޅޭ އަދާވާތްތެރި ވާހަކަތަކުން ހާމަވަނީ ދިވެހި ސިޔާސީ މައިދާނުގައި އޮތް ބޮޑު ދެފުށްދެކެހިކަމެވެ. މިއީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދު ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައި އޮތް ދަނޑިވަޅެއްގައި، މުހިންމު ބައިވެރިއަކު ދުރުކޮށް، ބޭރުގެ ސީދާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް (އެފް.ޑީ.އައި) ހުރަސްއެޅިދާނެ ނުރައްކާތެރި އަމަލެކެވެ.

ބައިގަރުނުގެ ހަގީގީ އެއްބައިވަންތަކަން: އޭ.ޑީ.އެފް.ޑީ ގެ ތާރީހު

އެމިރޭޓްސްގެ ދީލަތި އެހީގެ ނިޝާންތައް ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ ހުރިހާ ދާއިރާއަކުންވެސް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. އަބޫދާބީ ފަންޑް ފޯ ޑިވެލޮޕްމަންޓް (އޭ.ޑީ.އެފް.ޑީ) މެދުވެރިކޮށް ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ފެށުނީ 1976 ވަނަ އަހަރު ސެޓެލައިޓް އާތު ސްޓޭޝަން މަޝްރޫއުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން 1978 ވަނަ އަހަރު ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓް އިތުރަށް ތަރައްގީކުރުމުގެ މުހިންމު މަޝްރޫއު ކުރިއަށްދިޔައެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ ދަހަރުތަކުގައި ރާއްޖެއަށް ދިމާވި ބަޖެޓުގެ ދަތިކަމާއި، ކާރިސާތަކަށްފަހު އަލުން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި، އަދި އަސާސީ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކުގައި އަބޫދާބީ އޮތީ އަބަދުވެސް އެހީތެރިވާން ތައްޔާރަށެވެ.

ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ މައި ނާރު ކަމަށްވާ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (ވީ.އައި.އޭ) ގެ ބިންގަލާއި، އެ އެއާޕޯޓް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ގެނައުމަށް ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދިނީ އޭ.ޑީ.އެފް.ޑީ އިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ސަރަހައްދީ ދަތުރުފަތުރުގެ ވިއުގަ ވަރުގަދަކޮށްދިން މާފަރު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަކީވެސް އެ ފަންޑުގެ އެހީއެކެވެ.

ދިވެހިންގެ ދީނީ އަދި ސަގާފީ ވަނަވަރާ ގުޅިފައިވާ މާލޭގެ އިސްލާމީ މަރުކަޒަކީވެސް އޭ.ޑީ.އެފް.ޑީ ގެ ފައިސާގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ. ކާރިސާތަކުގެ އަސަރުކުރި ރަށްރަށުގައި ހިންގި ބޮޑެތި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތަކަކީވެސް އެމިރޭޓްސްގެ ހިލޭ އެހީއާއި ލުއި ލޯނުތަކުގެ އެހީގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ މަޝްރޫއުތަކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ބަޖެޓަށް ބޭނުންވާ ފައިސާއާއި، ބެލެންސް އޮފް ޕޭމަންޓްސް އަދި އެތައް ސަތޭކަ މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ސީދާ ހިލޭ އެހީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ މާލީ ކާރިސާތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް ދިވެހި ރުފިޔާގެ އަގު ހިފެހެއްޓި، ދައުލަތުގެ ރިޒާވް ވަރުގަދަވެގެން ދިޔައެވެ.

މި ފާއިތުވި ފަންސާސް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މާލޭގެ އެއްވެސް ސިޔާސީ ފިކުރަކުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު، ނުވަތަ ދީނީ ޖަމިއްޔާއަކުންވެސް އަބޫދާބީގެ އިހުލާސްތެރިކަމާއި، ނުވަތަ މަގުސަދާ މެދު ސުވާލެއް ނުއުފައްދައެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައި ހުންނެވީ ކޮން ބޭފުޅެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ހުރިހާ ވެރިކަމެއްގައިވެސް އެމިރޭޓްސްގެ އެހީއަށް މަރުހަބާ ކިޔެވެ.

އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައި ރުޅިވެރިކަން ދެއްކުން: އެހީ ބަލައިގަނޭ، ރައުސްމާލު ކުށްވެރިކުރޭ

މި ތާރީހީ ހަގީގަތްތަކަށް ބަލާއިރު، "މޯލްޑިވްސް ވޯޓާފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ" މަޝްރޫއާ ގުޅުވައިގެން ފަތުރަމުންދާ ނަފުރަތަކީ ވަރަށް ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ.

އަރަބި ދުނިޔޭގައި އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކުންފުނި ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އަލައްބާރުގެ އީގަލް ހިލްސް އިން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށްގެންދާ މި މަޝްރޫއަކީ ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިތުރުނުކޮށް، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަން ހައްލުކުރުމަށާއި، ހިދުމަތުގެ އިގްތިސާދު ސިންދަފާތުކުރުމަށާއި، އަދި މަތީ ފެންވަރުގެ މެރީނާއަކާއި ވިޔަފާރި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ރަސްމާލެއަށް ގެނައުމަށްޓަކައި އެތެރެކުރެވޭ ބޭރުގެ ރައުސްމާލެކެވެ. މި މަޝްރޫއަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން އަމަލުކުރަމުން ދަނީ އާންމު އުސޫލުންނެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ފަރާތްތަކުން ދައްކަނީ "ގައުމުގެ ސިޔާދަތު ވިއްކާލަނީ" ކަމަށް ބުނެ އަދި މަކަރުވެރި ގޮތަކަށް ޒަޔަނިޒަމާ ގުޅުވައިގެން ފަސޭހައިން ރުޅިވެރިކަން އުފެދޭ ވާހަކަތަކެކެވެ.

މިކަމާ ދެކޮޅު ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތްކުރަނީ، ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި އޮތް ފުން އަދި އެއްބައިވަންތަ ލޯބި ބޭނުންކޮށްގެން، މި މަޝްރޫއަކީ "ޒަޔަނިޒަމް" ނުވަތަ ބޭރުގެ ނުފޫޒެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަށެވެ.

ހަގީގަތަކީ، މިއީ އަރަބި-އިސްލާމީ ގައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ ޔޫ.އޭ.އީ ގެ އިސް ކުންފުންޏަކުން ހިންގާ އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. މީގައި އިސްރާއީލުގެ ދައުލަތުގެ އެއްވެސް އިދާރާއެއް، ޒަޔަނިސްޓް ކޮންސޯޓިއަމެއް، ނުވަތަ އެފަދަ ފިކުރީ އެއްވެސް ބައިވެރިވުމެއް ނެތެވެ.

އޭ.ޑީ.އެފް.ޑީ އިން މިސްކިތްތައް އަޅައި، އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭ ހަދައި، ސިއްހީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިންއިރު، އެމިރޭޓްސްގެ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމީ އެއްބައިވަންތަކަމަށް ބުރޫއަރާ ކަމަކަށް އެއްވެސް ސިޔާސީ ފަރާތަކުން ނުބުނެއެވެ. މިހާރު ޒަޔަނިޒަމްގެ ވާހަކަ ދައްކަނީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ހަގީގަތުގައި ވަކާލާތުކުރާކަށް ނޫނެވެ؛ އެއީ އާންމުންގެ ނަފުރަތު އުފައްދައި، ސިޔާސީ މަންފާއެއް ހޯދުމަށް ރާވައިގެން ކުރާ ކަމެކެވެ.

އަބޫދާބީން ދޭ ޝަރުތެއް ނެތް ހިލޭ އެހީއާއި ކުޑަ އިންޓްރެސްޓްގެ ލޯނުތަކަށް އަތްޖަހާ މީހުން، ހަމަ އެ މާލީ މަރުކަޒުން އަންނަ ވިޔަފާރި އިންވެސްޓްމަންޓަކީ ގައުމަށް އޮތް ބިރެއްގެ ގޮތުގައި ކުއްލިއަކަށް ސިފަކުރަން ފެށީއެވެ.

ހަގީގީ އަގު: ބައިނަލްއަގުވާމީ ރައުސްމާލަށް ހުރަސްއެޅުން

މި ފުށުއެރުމުގެ ސަބަބުން ޑިޕްލޮމެޓިކް ގޮތުންނާއި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ސޮވްރިން ވެލްތު ފަންޑުތަކާއި، ޕްރައިވެޓް އިކުއިޓީ ފާމްތަކާއި، އަދި ގަލްފުގެ ޑިވެލޮޕަރުން އެމީހުންގެ ވިޔަފާރީގެ މަސްލަހަތުތަކަކީ ގައުމުގެ އިއްޒަތާއި އިހުތިރާމާ ވަކިކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. އީގަލް ހިލްސް ފަދަ ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ސިޔާސީ މަންފާއަށްޓަކައި ކޯޓުތަކަށް ވައްދައި، ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެހިފައިވާ މީޑިއާތަކުން ފާޑުކިޔައި، އެންޓި-ކޮރަޕްޝަންގެ ނަމުގައި ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން، ބޭރު ދުނިޔެއަށް ލިބޭ މެސެޖު ވަރަށް ސާފެވެ:

"ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ދައުލަތްތަކުން ދޭ ހިލޭ އެހީ އުފަލާއެކު ބަލައިގަންނަ، އެކަމަކު ވިޔަފާރީގެ ބައިވެރިވުންތަކަށް އަދާވާތްތެރި ގައުމެކެވެ."

ތަރައްގީވަމުން އަންނަ އިގްތިސާދުތަކަށް ލުއި ލޯނުތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ބޭނުންވަނީ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ރައުސްމާލެވެ. ބޮޑެތި ބިންހިއްކުމާއި ސިޓީތައް ތަރައްގީކުރުމަކީ ދައުލަތުން ދަރަނި ނަގައިގެން އަބަދަކު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އިހުލާސްތެރި ބޭރުގެ ސީދާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަކީ ސިޔާސީ ހަތިޔާރަކަށް ހަދައިގެން، ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން މި ކުރާ ކަމަކީ ވޭތުވެދިޔަ 50 އަހަރު އެހީތެރިވި ޔޫ.އޭ.އީ އާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ހީނަރުކުރުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ ރައުސްމާލު އިންވެސްޓްކުރުމުގެ ކުރިން ހަމަޖެހުމާއި، ގާނޫނުގެ ވެރިކަމާއި، އަދި އިތުބާރު ބޭނުންވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންވެސްޓަރުން ގައުމާ ދުރަށް ފޮނުވާލުން ފަދަ ކަމެކެވެ.

ކޮންމެ ބޮޑު މަޝްރޫއެއްގައިވެސް ބިނާކުރަނިވި ގޮތެއްގައި ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބެލުމާއި ދެފުށް ފެންނަ އެއްބަސްވުންތައް އެކުލަވާލުމަކީ އޮންނަންޖެހޭނެ ކަންކަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އިގްތިސާދީ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ފިތުނަ އުފެއްދުމަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް އޭގެ ފައިދާއެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ—އަދި މިއީ ޒަމާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީ ބިނާކޮށްދިން އަސާސީ ގުޅުންތައް ކަނޑާލުމުގެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް އޮތް ކަމެކެވެ.